De weg naar het paradijs?
Een zekere Rodolfo speelt de hoofdrol in een serie gebeurtenissen en gesprekken, op de werkvloer van een re-integratietraject. Drie maanden lang sorteert hij klerenhangers, vouwt dozen en stopt stickers in cellofaan. Hij maakt onderdeel uit van een groep van 12 mensen die geschikt gemaakt dienen te worden voor de (reguliere) arbeidsmarkt. Met het boek Paradijs bv. Op weg naar werk waagt eindelijk iemand zich aan een beschrijving van een work first traject van binnenuit.

‘Als je jezelf een voorstelling maakt van wat je wilt, dan kun je dat ook bereiken’, is de belangrijkste boodschap van een ontelbaar aantal coaches, consulenten, trainers en begeleiders die gedurende drie maanden de voorstelling tot werkelijkheid proberen te maken. Daarbij geholpen door technieken als NLP en hypnose.

Je hebt jarenlang als zelfstandige gewerkt en de laatste drie jaar in loondienst. Twee weken voor het einde van je WW gaat de beoogde baan aan je neus voorbij. Het lukt niet om in die korte tijd nog een andere baan te vinden. Een uitkering? Nee hoor, morgen melden bij Paradijs bv om kleerhangers te vouwen. Als je een uitkering wilt, zult je eerst arbeidsritme op moeten doen…

Het is zoals Willem Elsschot lang geleden al verwoordde: fantasie kan niet op tegen het werkelijke leven. Daarvan getuigt dit zeer vermakelijke, maar ook schrijnende journalistiek-literaire verslag van een verblijf van drie maanden in het vagevuur van de re-integratie. We krijgen van binnenuit mee wat een re-integratietraject met ‘work first’-benadering betekent. Het boek vond zijn oorsprong in een dagboek, maar het is uitgegroeid tot veel meer dan een egodocument. Ook na zijn hemelse avonturen, heeft de auteur zich in de materie verdiept, en vooral in die tijd werd de noodzaak om dit boek te schrijven urgent. Er zijn immers diverse vergelijkbare projecten – met of zonder kleerhangers - in het land; het paradijs kan overal op aarde, en toch zeker in meerdere gemeenten in Nederland gevonden worden. Elk zichzelf respecterend SW-bedrijf heeft zich inmiddels met vergelijkbare projecten onmisbaar gemaakt in de re-integratiewereld.

Met het verschijnen van dit boek wordt eindelijk een taboe doorbroken. Want hoeveel mensen schamen zich niet en durven niet eens te praten over het feit dat ze deelnemen aan een work first traject. Een blamage op je cv, zo voelen hoger opgeleiden het. Al wordt er in het boek geen onderscheid gemaakt: de deelnemers, van analfabeet tot doctorandus, zitten allemaal in hetzelfde schuitje. En ieder probeert op zijn manier om te gaan met de situatie. Hoe gevaarlijk is trouwens het publiceren van je ervaringen met work first, als je met het arbeidsvoorwaardencontract een geheimhoudingsverplichting tekent tot 10 jaar na dato? Valt er iets te verbergen?

Het boek kan op verschillende manieren dienst doen.
- Cliëntenraden kunnen zich laten inspireren om in hun gemeente het beleid en de uitvoering op het terrein van de re-integratie kritisch te volgen en ervaringen te verzamelen.
- Gemeenten en sociale diensten mogen zich aangespoord voelen de resultaten van dergelijke projecten beter voor het voetlicht te brengen. En kritisch te kijken naar de bejegening van en de gebruikte methoden voor hún cliënten. Onduidelijk blijft of dit soort trajecten ook klaarstoomt voor droombanen die langer duren dan zes maanden en één dag. Het is bovendien niet mis wat mensen (burgers?!) zich moeten laten welgevallen.
- Een interessante vraag die het boek ook oproept is wat een succesvol arbeidsmarktbeleid behelst: het bewerken van de werkloze medeburger of het scheppen van banen?
- Als onderdeel van opleiding/training voor werkcoaches, case-managers en al wie actief is op het terrein van re-integratie. Misschien kweekt het enig inlevingsvermogen, en een mogelijkheid om vanuit cliëntenperspectief te oordelen.

Laten we in elk geval nu al vast aan de slag gaan. In het kader van de nazorg komt er misschien nog een supplement op het boek. In de anderhalf jaar na zijn uitstroom heeft de auteur al weer vier begeleiders en twee re-integratiebureaus versleten….

Ger Ramaekers



Paradijs bv. Op weg naar werk
Riccardo Alberelli
Uitgeverij Parterre
Postbus 596, 3500 AN Utrecht | www.parterre.nl
ISBN 978-90-806049-6-4
116 pagina’s, € 15,00