Column
Schuld van de overheid?
Er verschijnen de laatste tijd veel nota’s en
rapporten van het ministerie van SZW en van gemeenten
waarin zorgelijk gesproken wordt over het toenemende
aantal mensen dat kampt met problematische schulden.
In het zoeken naar de oorzaken van de schulden wordt
door overheden toch een aantal zaken over het hoofd
gezien.
Er wordt meestal gewezen op de onverantwoordelijkheid
van mensen die te gemakkelijk geld lenen of hun uitgaven
niet aanpassen aan veranderde omstandigheden na verlies
van werk of na een scheiding.
Of de onverantwoorde verlokkingen van kredietverleners
worden genoemd.
Ook wordt wel gewezen op het feit dat veel mensen in
de schulden te weinig gebruik maken van aanvullende
voorzieningen in het kader van de bijzondere bijstand;
ongeveer de helft van de mensen met problematische schulden
heeft immers een laag inkomen.
Het is allemaal waar en er moet allemaal nog meer aan
gebeuren dan nu al gebeurt: mensen moeten nog beter
leren budgetteren en de kredietverstrekkers moeten worden
aangepakt.
Maar wat ook waar is, is dat het sociaal minimum structureel
te laag is. Ook het Nibud erkent dat alléén
met gebruikmaking van alle beschikbare voorzieningen
het minimum toereikend is. En zelfs dan nog mogen er
geen grote tegenvallers zijn. Huishoudens, zeker huishoudens
met kinderen die van het sociaal minimum proberen te
leven, zijn vaak gedwongen om overlevingsschulden te
maken.
Wat daarnaast nog meer moet gebeuren, is dat de overheid
ook kijkt naar de eigen rol in het ontstaan van schulden;
sociale diensten zijn zelf één van de
grootste schuldeisers van mensen met een uitkering,
maar dat vind je zelden terug in die rapporten.
Bij sociale dienst en UWV zitten enkele mechanismen
die men liever niet ziet:
- in plaats van ‘bijstand om niet’ verstrekt
men liever leenbijstand (tel uit je schulden!);
- in plaats van tijdig beslissingen te nemen moeten
mensen maanden wachten op hun uitkering (moeten mensen
intussen leven van de wind?);
- in plaats van hulp verstrekt men strafkortingen (niet
altijd verstandig, ook al is het terecht).
In het kader van de schuldhulpverlening moeten veel
acties worden ondernomen. Eén van de voornaamste
acties mag daarbij niet worden vergeten: de overheid
moet durven na te gaan in hoeverre het eigen beleid
en de uitvoeringspraktijk ertoe bijdragen dat mensen
in problematische schuldsituaties komen of blijven.
Juul Barten
Raf Janssen
|
